Khởi động ngày 5/10/2026, dự án triển lãm nghệ thuật “Chạm Lam Đương Đại” lựa chọn Pháp Lam Huế – kỹ nghệ đồng tráng men gắn với mỹ thuật cung đình triều Nguyễn – làm chủ đề xuyên suốt. Triển lãm dự kiến diễn ra trong hai ngày 5 và 6/12/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, hướng đến giới thiệu lịch sử, kỹ thuật chế tác và giá trị văn hóa của loại hình nghệ thuật này tới công chúng trẻ thông qua những câu chuyện và góc nhìn đương đại.
Pháp Lam Huế và dấu ấn mỹ thuật cung đình triều Nguyễn
Pháp Lam Huế, còn được gọi là đồ đồng tráng men thời Nguyễn, là kỹ nghệ chế tác sử dụng đồng hoặc hợp kim đồng làm cốt, sau đó phủ men màu và nung ở nhiệt độ cao. Kỹ thuật này tạo nên những sản phẩm có màu sắc và hoa văn đặc trưng, từng được sử dụng trong đồ dùng cung đình và trang trí kiến trúc tại Huế.
Khác với cách trang trí bằng sơn hoặc vẽ màu thông thường, chế tác Pháp Lam đòi hỏi sự phối hợp giữa tạo hình kim loại, xử lý men và kỹ thuật nung. Mỗi công đoạn đều ảnh hưởng đến chất lượng thành phẩm, từ độ bền của lớp men đến màu sắc và đường nét hoa văn.
Trong các kỹ thuật chế tác Pháp Lam, Họa pháp lang là hình thức trang trí men màu theo lối hội họa. Nghệ thuật Pháp Lam tại Huế chịu ảnh hưởng từ kỹ thuật pháp lang của Trung Quốc, sau đó được triều Nguyễn tiếp nhận và phát triển để phục vụ nhu cầu sử dụng, trang trí trong không gian cung đình.
Từ Pháp Lam tượng cục đến những công trình ở Huế
Năm 1827, dưới triều vua Minh Mạng, Pháp Lam tượng cục được thành lập, đánh dấu một giai đoạn phát triển của nghề chế tác Pháp Lam dưới triều Nguyễn. Các sản phẩm được sử dụng trong nhiều mục đích, từ chế tác bình, lư hương đến trang trí các công trình kiến trúc.
Trên những công trình thuộc quần thể di tích Cố đô Huế, Pháp Lam góp phần tạo nên diện mạo cho các chi tiết trang trí thông qua sự kết hợp giữa chất liệu kim loại, men màu và hoa văn. Những hiện vật còn lưu giữ hiện nay là nguồn tư liệu để tìm hiểu về kỹ thuật thủ công cũng như thị hiếu thẩm mỹ trong không gian cung đình thời Nguyễn.
Tuy nhiên, nghề chế tác Pháp Lam dần mai một theo thời gian. Việc tìm hiểu loại hình nghệ thuật này vì thế gắn với câu chuyện bảo tồn di sản, từ nghiên cứu hiện vật, nhận diện kỹ thuật đến tìm kiếm phương thức giới thiệu phù hợp với công chúng hiện đại.
“Chạm Lam Đương Đại” khởi động hành trình giới thiệu di sản
Được khởi động ngày 5/10/2026, “Chạm Lam Đương Đại” lựa chọn Pháp Lam Huế làm chủ đề cho dự án triển lãm nghệ thuật, hướng đến việc giúp công chúng trẻ tìm hiểu về một loại hình thủ công gắn với lịch sử mỹ thuật cung đình triều Nguyễn.
Theo định hướng được giới thiệu, dự án tập trung khai thác câu chuyện về Pháp Lam thông qua các góc nhìn mới, kết nối thông tin lịch sử với trải nghiệm tiếp nhận nghệ thuật trong đời sống hiện nay. Qua đó, công chúng có thêm cơ hội tìm hiểu về nguồn gốc, đặc điểm kỹ thuật và dấu ấn của Pháp Lam trong kiến trúc, mỹ thuật cung đình.
Triển lãm dự kiến tổ chức trong hai ngày 5 và 6/12/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng. Việc lựa chọn không gian bảo tàng làm địa điểm tổ chức đặt dự án trong bối cảnh giới thiệu và tiếp nhận nghệ thuật, nơi câu chuyện về một kỹ nghệ truyền thống có thể được tiếp cận thông qua hoạt động trưng bày.
Đưa câu chuyện Pháp Lam đến gần công chúng trẻ
Với “Chạm Lam Đương Đại”, Pháp Lam Huế được đặt trong mối liên hệ giữa di sản và đời sống hôm nay. Những hoa văn, sắc men và sản phẩm còn lưu giữ là điểm khởi đầu để công chúng tìm hiểu về kỹ thuật chế tác, vai trò của Pháp Lam trong kiến trúc cung đình và những biến đổi của nghề qua thời gian.
Đối với một loại hình nghệ thuật đòi hỏi kiến thức về lịch sử và kỹ thuật thủ công, việc truyền tải thông tin có vai trò quan trọng trong quá trình tiếp nhận. Các nội dung giới thiệu cần giúp người xem nhận diện đặc điểm của Pháp Lam, hiểu bối cảnh ra đời và phân biệt giá trị nguyên gốc với những cách diễn giải mới.
Triển lãm dự kiến diễn ra vào đầu tháng 12 là hoạt động tiếp theo trong hành trình của dự án sau thời điểm khởi động hồi tháng 10. Thông qua chủ đề Pháp Lam Huế, “Chạm Lam Đương Đại” hướng sự chú ý của người trẻ đến một loại hình mỹ thuật cung đình có lịch sử riêng, đồng thời mở ra cơ hội tìm hiểu cách những giá trị thủ công truyền thống được giới thiệu trong đời sống đương đại.
PhuongA.Nguyen Vu
