Với sự đồng hành của nghệ nhân ưu tú Vân Mai, nghệ nhân ưu tú Trần Văn Trúc và nghệ nhân Phạm Đình Mạnh, Vọng Phách đã mang đến những phần trình diễn và hoạt động giao lưu về nghệ thuật ca trù. Sự góp mặt của các nghệ nhân góp phần tạo nên nội dung nghệ thuật chủ đạo, đồng thời giúp người trẻ có cơ hội tiếp cận di sản từ chính những người đang thực hành và gìn giữ loại hình nghệ thuật này.
Nghệ nhân góp phần định hình nội dung nghệ thuật của Vọng Phách
Vọng Phách được tổ chức với mục tiêu kết nối thế hệ trẻ cùng nghệ thuật ca trù, loại hình nghệ thuật truyền thống gắn liền với những giá trị văn hóa lâu đời. Để hiện thực hóa định hướng này, chương trình lựa chọn cách tiếp cận trực tiếp thông qua các tiết mục biểu diễn và hoạt động giao lưu cùng những người đang thực hành, gìn giữ bộ môn nghệ thuật. Sự góp mặt của ba nghệ nhân Vân Mai, Trần Văn Trúc và Phạm Đình Mạnh vì thế giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nên nội dung chính của sự kiện.
Trong chương trình, nghệ nhân ưu tú Vân Mai đảm nhận vai trò ca nương, nghệ nhân ưu tú Trần Văn Trúc tham gia với vai trò kép đàn, trong khi nghệ nhân Phạm Đình Mạnh phụ trách phần trống chầu. Ba vị trí gắn với những thành tố đặc trưng của một buổi hát ca trù, từ giọng hát, tiếng đàn đáy đến nhịp trống chầu. Sự phối hợp giữa các nghệ nhân đã mang đến cho người tham dự cơ hội thưởng thức một phần trình diễn có sự hiện diện của những yếu tố âm nhạc tiêu biểu trong nghệ thuật ca trù.
Vọng Phách lựa chọn để người trẻ tiếp cận di sản bằng trải nghiệm nghe trực tiếp. Đây cũng là điểm quan trọng trong cách xây dựng chương trình, khi nghệ thuật truyền thống được giới thiệu thông qua chính những người có kinh nghiệm thực hành. Những phần trình diễn của các nghệ nhân góp phần tạo nên nền tảng nghệ thuật cho sự kiện, giúp chủ đề kết nối di sản với thế hệ trẻ được thể hiện cụ thể hơn.
Tiếng hát, tiếng đàn và nhịp trống trong phần trình diễn ca trù
Trong nghệ thuật ca trù, mỗi thành tố âm nhạc đều đảm nhận một vai trò riêng, đồng thời tạo nên sự tương tác trong tổng thể tiết mục. Giọng hát của ca nương, tiếng đàn đáy của kép đàn và nhịp trống chầu cùng tham gia định hình cấu trúc biểu diễn. Tại Vọng Phách, sự hiện diện của nghệ nhân Vân Mai, Trần Văn Trúc và Phạm Đình Mạnh đã giúp người tham dự trực tiếp cảm nhận mối liên hệ giữa những thành tố ấy.
Với vai trò ca nương, nghệ nhân ưu tú Vân Mai mang đến phần thể hiện giọng hát, qua đó giới thiệu cách truyền tải lời ca trong nghệ thuật ca trù. Đồng hành cùng phần trình diễn là tiếng đàn đáy do nghệ nhân ưu tú Trần Văn Trúc đảm nhận. Trong khi đó, nghệ nhân Phạm Đình Mạnh tham gia với phần trống chầu, góp thêm yếu tố nhịp điệu vào tổng thể tiết mục. Mỗi phần việc đều có đặc trưng riêng, đòi hỏi sự am hiểu về loại hình nghệ thuật cũng như khả năng phối hợp giữa những người biểu diễn.
Những chia sẻ từ người thực hành giúp người trẻ hiểu hơn về di sản
Bên cạnh hoạt động biểu diễn, Vọng Phách còn tạo cơ hội để người tham dự lắng nghe những chia sẻ từ các nghệ nhân. Đây là một phần quan trọng trong hành trình tiếp cận di sản, bởi giá trị của ca trù còn được thể hiện qua quá trình thực hành, truyền dạy và gìn giữ qua nhiều thế hệ. Những câu chuyện được chia sẻ từ người trực tiếp gắn bó với bộ môn nghệ thuật giúp nội dung giới thiệu trở nên gần gũi, đồng thời mở rộng góc nhìn của người trẻ về hành trình bảo tồn di sản.
Đặc biệt, việc đưa nghệ nhân trực tiếp tham gia chương trình giúp Vọng Phách tạo nên sự kết nối giữa kiến thức và trải nghiệm. Người trẻ vừa được thưởng thức ca trù, vừa có dịp lắng nghe góc nhìn từ những người đang gắn bó với loại hình nghệ thuật này. Qua đó, sự kiện mở ra một cách tiếp cận di sản gần với đời sống hơn, nơi việc tìm hiểu văn hóa bắt đầu từ những cuộc gặp gỡ và trao đổi trực tiếp.
Sự đồng hành của nghệ nhân tạo nên dấu ấn cho hành trình Vọng Phách
Một trong những điểm đáng chú ý tại Vọng Phách là sự kết hợp giữa hoạt động thưởng thức nghệ thuật và trải nghiệm thực hành. Sau khi lắng nghe các tiết mục ca trù, người tham dự có cơ hội thử gõ phách và hát ca trù, qua đó tiếp cận bộ môn nghệ thuật từ góc độ chủ động hơn. Những trải nghiệm này góp phần đưa người trẻ đến gần hơn với các yếu tố cấu thành một buổi biểu diễn, đồng thời tạo sự tiếp nối giữa phần trình diễn của nghệ nhân và hoạt động khám phá của công chúng.
Trong tiến trình ấy, sự góp mặt của ba nghệ nhân giữ vai trò quan trọng đối với thành công về nội dung của chương trình. Từ phần biểu diễn đến những chia sẻ về nghệ thuật ca trù, họ đã góp phần tạo nên cơ sở chuyên môn và trải nghiệm thực tế cho sự kiện. Đây cũng là yếu tố giúp thông điệp kết nối người trẻ với di sản được truyền tải thông qua những hoạt động cụ thể, thay vì dừng lại ở lời giới thiệu về giá trị văn hóa.
Khép lại ngày 26/10, Vọng Phách gửi lời cảm ơn đến nghệ nhân ưu tú Vân Mai, nghệ nhân ưu tú Trần Văn Trúc và nghệ nhân Phạm Đình Mạnh vì sự đồng hành, tâm huyết dành cho chương trình. Sự hiện diện của các nghệ nhân góp phần tạo nên dấu ấn nghệ thuật cho sự kiện, đồng thời nhấn mạnh vai trò của những người thực hành trong hành trình gìn giữ và lan tỏa ca trù. Với thông điệp “Để tiếng xưa tìm thấy người nghe hôm nay”, Vọng Phách khép lại bằng một cuộc gặp gỡ giữa những thanh âm truyền thống và thế hệ trẻ, nơi sự tiếp nối di sản bắt đầu từ việc lắng nghe, tìm hiểu và đón nhận.
Quỳnh Châu
