Trong bối cảnh Mỹ áp đặt thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc, Liên minh châu Âu cũng đang nghiêng về hướng siết chặt thương mại với quốc gia tỷ dân. Hành động này không chỉ dấy lên lo ngại về một cuộc chiến thuế quan quy mô toàn cầu mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy phức tạp lên chuỗi cung ứng, đặc biệt trong ngành thời trang – nơi vốn phụ thuộc lớn vào tốc độ sản xuất và giá thành từ Trung Quốc. Những điều chỉnh mới từ Brussels có thể là một bước ngoặt định hình lại cách vận hành của thị trường tiêu dùng, khiến cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng đều đứng trước nhiều thách thức chưa từng có.
Lằn ranh giữa hợp tác và phòng vệ
Sau nhiều năm gắn bó chặt chẽ với Trung Quốc, EU giờ đây đang lùi lại một bước để xem xét lại mối quan hệ này. Cuộc điện đàm giữa Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường thể hiện sự dè dặt rõ rệt từ phía châu Âu, bất chấp những trấn an từ Bắc Kinh. Trung Quốc cam kết sẽ tăng cường tiêu dùng nội địa thay vì xuất khẩu tràn sang EU như phản ứng gián tiếp với chính sách thuế của Mỹ. Nhưng thực tế, lo ngại nội bộ trong EU đã âm ỉ từ trước, đặc biệt khi hàng hóa giá rẻ đang lấn lướt thị trường truyền thống.
Đề xuất đánh thuế 2 euro trên mỗi đơn hàng nhỏ dưới 150 euro là minh chứng rõ ràng cho sự thay đổi tư duy phòng vệ của EU. Mục tiêu là ngăn chặn sự trỗi dậy ồ ạt của các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Shein hay Temu – vốn đang tái định nghĩa lại hành vi tiêu dùng trẻ. Đây không chỉ là chính sách kinh tế, mà còn là phản ứng chiến lược để bảo vệ ngành công nghiệp bản địa khỏi nguy cơ bị “giá rẻ” đánh gục.
Đức và bài toán định hình chính sách chung
Đức – nền kinh tế lớn nhất EU – đang là điểm nóng trung tâm trong các cuộc đàm phán thương mại hiện nay. Việc Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhiều lần nhận được lời kêu gọi hợp tác từ Trung Quốc cho thấy sức nặng ảnh hưởng của Berlin trong cục diện chung. Trung Quốc biết rõ rằng chỉ cần thuyết phục được Đức, cánh cửa vào EU sẽ dễ dàng hơn. Nhưng với áp lực chính trị trong nước và nỗi lo cạnh tranh bất bình đẳng, Đức không dễ lùi bước.
Bản thân Berlin cũng chịu áp lực nặng nề khi doanh nghiệp nội địa, đặc biệt trong ngành dệt may và sản xuất, bắt đầu cảm nhận rõ sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ châu Á. Một khi thuế quan được thiết lập, giá nhập khẩu tăng kéo theo giá bán lẻ đội lên, người tiêu dùng quay lưng – đó là kịch bản Đức không thể làm ngơ. Chính vì thế, quyết định của Berlin trong thời điểm này không chỉ là chính sách kinh tế mà còn là lời tuyên ngôn cho tương lai chuỗi cung ứng toàn EU.
Ngành thời trang: Gọng kìm lợi nhuận và giá trị
Thời trang vốn là ngành chịu tác động trực tiếp từ mọi biến động thương mại, bởi tính phụ thuộc cao vào nguyên liệu thô giá rẻ và quy trình gia công ngoài nước. Khi EU áp thuế, hai hệ quả lớn lập tức xảy ra: giá thành tăng và lợi nhuận giảm. Điều này không chỉ bóp nghẹt các thương hiệu tầm trung mà còn đặt dấu hỏi lên tính bền vững của mô hình “giá rẻ – tốc độ” vốn đang chiếm lĩnh toàn cầu.
Không chỉ EU, Trung Quốc cũng đang đối mặt với cơn khủng hoảng tiêu dùng. Tình trạng giảm sút 20% doanh số hàng xa xỉ trong năm 2024 cùng việc các thương hiệu lớn như Balenciaga và Valentino rút khỏi TMALL cho thấy vị thế “trung tâm tiêu thụ” của Trung Quốc đang lung lay. Một thị trường không còn ổn định sẽ không còn là bệ đỡ cho ngành thời trang toàn cầu, khiến các thương hiệu buộc phải tìm chiến lược mới phù hợp với thời kỳ hậu tăng trưởng.
Người tiêu dùng trong vòng xoáy căng thẳng mới
Khi căng thẳng thương mại leo thang, người tiêu dùng không chỉ đối mặt với túi tiền eo hẹp mà còn bị kéo vào trạng thái căng thẳng tâm lý liên tục. Chỉ số Căng thẳng Tiêu dùng do Kearney công bố cho thấy rõ xu hướng: từ quý IV/2024 đến quý I/2025, số người lo ngại về tranh chấp thương mại tăng từ 36% lên 54%. Thị trường không chỉ đang mất ổn định về vật chất mà còn mất cân bằng về cảm xúc và niềm tin.
Thời trang, vốn là “liều thuốc tinh thần” của xã hội hiện đại, cũng không thể đứng ngoài cơn biến động này. Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, các thương hiệu mất khách trung thành, ngành công nghiệp sáng tạo lâm vào trạng thái bất định. Chủ nghĩa dân tộc kinh tế, bảo hộ chuỗi cung ứng, hàng rào thuế quan – tất cả đang hình thành một bức tường mới ngăn dòng chảy toàn cầu hóa, khiến thời trang không còn là sân chơi tự do như trước.
Cuộc gặp sắp tới giữa Brussels và Bắc Kinh sẽ là thời điểm quan trọng để ngành thời trang toàn cầu xác định lại vị trí và hướng đi. Trong một thế giới mà chính trị, kinh tế và văn hóa ngày càng đan xen, thời trang không còn chỉ là sự sáng tạo trên sàn diễn. Đó là phép thử bản lĩnh trước những làn sóng bảo hộ mới, nơi chỉ những thương hiệu linh hoạt, có tầm nhìn toàn cầu và chiến lược địa phương hoá sâu sắc mới đủ sức trụ vững.
